Bouwen met stro: biobased (zelf)bouwen

Als zelfbouwer kan je kiezen welke materialen je in je woning verwerkt. Er kunnen verschillende redenen zijn waarom je gangbare materialen kiest. Maar er zijn evenzoveel reden om voor niet gangbare materialen te kiezen. De belangrijkste reden is dat er zo ontzettend veel mooie alternatieve materialen zijn om toe te passen. Een daarvan is stro. Bijkomend effect van dit soort materialen is dat je door zorgvuldig kiezen het binnenklimaat in je woning kan optimaliseren en kan bijdragen aan het voorkomen van uitputting van onvervangbare grondstoffen. Biobased bouwmaterialen hebben beide effecten. In dit blog ga ik in op het idee achter biobased en materialen die je daarbij kan gebruiken.

Biobased, de basis
Lettterlijk wordt met biobased bedoeld: op de natuur gebaseerd.
In de bouwwereld is dat grofweg op drie manieren toe te passen: Bio Based in vorm, materiaal en techniek.

  • Biobased in vorm: vorminspiratie uit de natuur. Een bekend voorbeeld is Gaudi, die zich in zijn ontwerpen liet inspireren op vormen in de natuur.
  • Biobased in materiaal: er wordt gebruik gemaakt van groeibare en dus vernieuwbare materialen bijvoorbeeld hennep als isolatiemateriaal
  • Biobased in techniek: biomimetica (of biomimicry). De natuur heeft door miljoenen jaren selectie de meest efficiënte vormen tot stand gebracht. Door te kijken naar het resultaat hiervan, kunnen toepassingen in de praktijk worden gevonden. Dakpannen worden op dezelfde manier gelegd als schubben bij sommige dieren. Water glijdt er (zowel bij de dakpannen als bij de dieren) vanaf.

Maar waarom dan?

Veel natuurlijke grondstoffen zijn op een bepaald moment op. En kunnen niet, of slechts in duizenden jaren, weer worden ‘gemaakt’. Door Bio Based materialen te gebruiken kan deze uitputting tegen worden gegaan. Daarin kan nog een stapje verder worden gegaan: door gebruik te maken van restproducten van andere industrieën kan een afvalprobleem omgevormd worden tot een bouwoplossing. Een mooi voorbeeld daarvan is het gebruik van de resten van aubergineplanten die door een soort van verstening geschikt worden gemaakt voor gevelplaten van gebouwen. Bij toepassing van biobased materialen is het belangrijk dat er geen gat komt in de voedselketen. Zo is auto’s laten rijden op plantaardige olie alleen een oplossing voor het gebruik van (onvernieuwbare) aardolie zolang er daarvoor geen soja wordt gebruikt dat eigenlijk bedoeld is als voedsel. Met de huidige behoefte aan voedsel en aardolie is het niet mogelijk om in beide behoeften door middel van planten te voorzien.

Het is dus de opgave om traditionele bouwmaterialen te vervangen door materialen gemaakt van oneindig beschikbare grondstoffen en grondstoffen die ook op de langere termijn ruim beschikbaar zijn.

Een voordeel van biobased materialen is verder dat ze meestal geen gevaarlijke stoffen afscheiden en goed zijn in het reguleren van de vochthuishouding in een woning. Hiermee dragen ze bij aan een gezond en comfortabel binnenklimaat.

Biobased bij zelfbouw

Bij een huis van stro wordt al snel gedacht aan eenstrobouw
vrijstaande woning.
Maar dat is helemaal geen voorwaarde. Er is inmiddels een aantal stadswoningen van stro gerealiseerd van meerdere verdiepingen hoog en gewoon ingevoegd bij de aangrenzende huizen.

Er zijn veel biobased materialen beschikbaar die je kunt gebruiken bij de bouw van je woning. Ook veel gangbare bouwmaterialen zijn biobased. Een boom blijft een boom of je hem nu gangbaar of biobased noemt. Dus wanneer je hout toepast ben je misschien al biobased bezig. Maar er zijn wel grote verschillen. Over het algemeen geldt dat hoe onbewerkter een product is, hoe meer biobased. Geïmpregneerd hout wordt uiteindelijk chemisch afval en valt daarmee niet onder de noemer biobased. Van de andere kant kan juist het bewerken van vervangbare grondstoffen leiden tot betere producten. Een mooi voorbeeld daarvan is biofoam, een materiaal vergelijkbaar met EPS (piepschuim), maar gebaseerd op plantaardig materiaal. Piepschuim wordt steeds meer toegepast in de bouw omdat het licht en behoorlijk onverwoestbaar is. Maar het is gemaakt van aardolie. De bio-variant heeft wel de voordelen (sterk en licht) maar niet de nadelen (gemaakt van een onvervangbaar product). Een ander voorbeeld is houtskeletbouw. Of gebruik van isolatiematerialen van hennep. Zo zijn er meer materialen waar je voor kan kiezen. Daarover in een volgend blog meer.

Je kan ook in je architectuur kiezen voor biobased vormen. Gaudi was een architect die zich liet inspireren door de natuur. Inmiddels weten ook veel hedendaagse architecten wat je bedoelt als je zegt dat je een gebouw wilt dat geïnspireerd is op de natuur (en anders neem je maar contact met mij op: ik ben fan van deze architectuur en ik ken wel wat adressen!).

Nog niet alles kan biobased
Niet ieder bouwmateriaal heeft al een biobased variant. Leidingen van natuurlijk materiaal bijvoorbeeld, zijn er voorlopig nog niet. Maar het is een andere manier van denken die op steeds meer plaatsen in de wereld onderzoekers naar briljante oplossingen leidt. De voorraad fossiele brandstoffen is over ongeveer een halve eeuw op en tenzij we onze consumptie veranderen, zal er een manier gevonden moeten worden om in onze energiebehoefte te voorzien. Bij zelfbouw kan je een stukje bijdrage leveren. En bovenal kan je daarbij gebruik maken van heel erg mooie materialen.

Tijdens de zelfbouwcursus wordt ook aandacht besteed aan het materiaalgebruik.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *