Een energieneutrale zelfbouwwoning

Als zelfbouwer kan je je huis duurzamer maken dan wettelijk noodzakelijk is. Eén van de manieren waarop je dat kunt doen is door je huis energieneutraal te bouwen. Een energieneutrale woning heeft per saldo geen externe energie nodig om te functioneren. Energieneutraal is eigenlijk vooral een rekenkundige term omdat het saldo van energieverbruik op nul kan komen door de energievraag te compenseren met energieleverantie.
Concreter gezegd: iedere woning verbruikt energie maar dit kan enerzijds door maatregelen aan de woning geminimaliseerd worden en daarnaast kan de woning energie opwekken waardoor het saldo nul of zelfs negatief wordt.

In dit blog gaat het erom de minimalisatie van de energiebehoefte van de woning. Dus over het op zo’n manier ontwerpen van de woning waardoor deze “van nature” minder energie nodig heeft.

Afbakening
Bij energieneutraal bouwen gaat het alleen om het gebouwgebonden energieverbruik, dat wil zeggen het energieverbruik voor verwarming en koeling en voor warm water. Het energieverbruik voor de losse apparaten in huis (koelkast, tv, computer enz.) valt niet onder dit energieverbruik.

Door slim te ontwerpen heeft een energieneutraal huis maar weinig energie nodig voor het verwarmen en koelen van het huis en voor het verwarmen van water. Dit slimme ontwerp komt tot stand door bijvoorbeeld gebruik te maken van de positie van de zon, het gebruik van energiezones en door het goed opbouwen van het casco.

De warmteweerstand
Ieder bouwmateriaal heeft een bepaalde warmteweerstand. Met de warmteweerstand tentdoek energie neutraal wordt bedoeld de mate dat een materiaal het ontsnappen van warmte tegenhoudt. Het gebruik van tentdoek leidt niet tot het tegenhouden van warmte. De temperatuur in een tent is al snel vergelijkbaar met de buitentemperatuur.
Het gebruik van granietblokken daarentegen zal er voor zorgen dat de warmte lang binnen een gebouw blijft. Granietblokken hebben echter als nadeel dat zij veel ruimte in beslag nemen en zijn vanwege dat feit geen voorkeursmateriaal voor woningen.

Zo hebben veel materialen hun eigen voor- en nadelen. Ramen worden ondanks hun lage warmteweerstand in woningen toch zeer op prijs gesteld en daarom ook veelvuldig toegepast. Sterker nog: het is wettelijk verplicht om een bepaalde daglichttoetreding mogelijk te maken (zie ook). De warmteweerstand van materialen en aansluitingen tussen verschillende materialen hebben direct invloed op de energiebehoefte van je woning. Door hier rekening mee te houden, kan je de energiebehoefte van je woning beperkt houden.

Gebruik maken van de positie van de zon
Een huis heeft over het algemeen een noord-, oost-, zuid- en westzijde. In Nederland heeft de zuidzijde de meeste zonne-uren terwijl de noordzijde de minste zonne-uren heeft. Door de woning aan de zuidzijde (of zuid-oost en zuid-westzijde) het merendeel van de ramen te geven, wordt de warmte via de ramen naar binnen geleid. Ook in de winter. Door de noordzijde vervolgens zo te ontwerpen dat daar de minste ramen zijn, ontsnapt aan die zijde minder warmte. Daarbij komt op een dergelijke gevel in de zomer minder hitte naar binnen waardoor het comfort in de woning zelfs zonder extra koeling hoog blijft.

Energiezones
Het energieverbruik kan beperkt worden door te werken met energiezones. Een woning is in te delen in ruimtes die vaak worden verwarmt, zoals bijvoorbeeld een woonkamer, en ruimtes die minder vaak worden verwarmd, zoals een berging. Wanneer een warm vertrek, in plaats van rechtstreeks aan de buitenlucht, grenst aan een vertrek met een wat hogere temperatuur dan de buitenlucht zoals een berging, bespaar je energie. Er ontstaat een energiesluis waardoor warmte niet direct naar buiten verdwijnt, maar in de berging komt. Doordat het temperatuurverschil tussen beide ruimten minder groot is, is de hoeveelheid warme lucht die in één keer verdwijnt ook kleiner.

Opbouw van het casco
Door het casco goed te isoleren vermindert het energieverbruik van je woning. Isoleren van een gebouw is een langetermijninvestering: de isolatie van de buitenkant van de woning (de zogenaamde schil) kan meer dan 50 jaar meegaan. Het Bouwbesluit 2012 eist een warmteweerstand (Rc) van minimaal 3,5 m²K/W voor de dichte constructieonderdelen in de gebouwschil, zoals gevels, daken en begane grondvloer. De minimale isolatiewaarde van ramen, deuren en kozijnen mag nu hoogstens 2,2 W/m2.K zijn. Deze normen kan je halen door het juiste materiaalgebruik of door het combineren van materialen.
Belangrijk is om te zorgen dat alle verschillende zijden van de woning van het juiste materiaal zijn of voldoende geïsoleerd. Dat betekent dat zowel het dak, de muren, de vloeren, de ramen en de gevels van het juiste materiaal voorzien moeten zijn om het warmteverlies te  beperken.

Koudebruggen
Dikkere isolatielagen aanbrengen op alle zijden van de woning is relatief gemakkelijk, maar is op grond van ruimteverlies wel aan beperkingen onderhevig. Denk ook aan de hierboven genoemde granietblokken. Daarbij zorgen alle aansluitingen zoals die van een kozijn op het metselwerk, van twee gevels op elkaar of van het dak op de gevel voor verlies van warmte. De aansluitingen functioneren als een zogenaamde koudebrug. Ook elementen die aan de buitenzijde van de woning beginnen en die doorzetten tot binnen in de woning functioneren als koudebrug. Denk aan het doortrekken van de betonnen verdiepingsvloer naar de buitenzijde van de woning als een architectonisch element. De kunst is koudebruggen en daarmee het warmteverlies zoveel mogelijk tegen te gaan.

Duurzame energieopwekking
Hoe meer energie bespaard kan worden, des te minder energie hoeft er opgewekt te worden. De energie die dan toch nog nodig is, kan duurzaam worden opgewekt. Duurzaam opwekken betekent zonder CO2-uitstoot, dus zonder gebruik te maken van fossiele brandstoffen. Hierover in een volgend blog meer.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *