Je kan het dak op!

Het dak is de afronding van een woning, de deksel op de doos. Het lijkt bij woningbouw vooral te gaan om de inhoud van de doos terwijl grote delen van de verpakking juist prima gebruikt kunnen worden en zo een grote meerwaarde vormen voor je woongenot. In dit blog wordt ingegaan op de mogelijkheden die je bij zelfbouw of (C)PO hebt om je dak te benutten. Het is vooral een pleidooi om na te denken over het benutten van je dak. Want juíst bij zelfbouw heb je de kans om het dak volledig te gebruiken en kan je daar bij de bouw al rekening mee houden.

Waarom zou ik het dak gebruiken?
Keer het liever om: waarom zou je het dak níet gebruiken? We wonen in een dichtbevolkt land waar iedere centimeter grond bevochten en van een bestemming voorzien is. Je dak is daarom een stukje extra waarde van je huis! Het is heel jammer wanneer je deze ruimte niet gebruikt. Daarbij zorgen de meeste van de in dit stuk genoemde maatregelen voor een betere isolatie van je woning en daarmee een hoger wooncomfort in zowel de zomer als de winter.

Er zijn verschillende manieren waarop je je dak kunt gebruiken. Je kan het gebruiken als extra leefruimte in de vorm van een dakterras, je kan het gebruiken om je eigen groenten en kruiden te kweken (dakmoestuin), je eigen energie op te wekken (zonne-energie, wind-energie), om je leefomgeving te verbeteren en last but not least….

Vergroten van je leefruimte
Een plat dak is geschikt voor een dakterras. Met een dakterras krijg je extra leefruimte bij je woning. Een plek om lekker te hangen, te eten of een matje uit te rollen. Op een dakterras heb je, afhankelijk van je buren, van ’s ochtends vroeg tot ’s avonds laat zon. Daarbij heb je uitzicht over je omgeving.

Zorg er wel voor dat je dak geschikt is voor wat je er op wilt gaan doen. Er zal waarschijnlijk een andere dakbedekking op moeten dan zonder dat gebruik nodig is. Maar dit kan je meenemen bij het opstellen van het Programma van Eisen (PvE). Als je heel bijzondere plannen hebt, kan bij het PvE ook berekend worden hoe of de constructie versterkt moet worden of dat een normaal dak volstaat. En bedenk ook of je misschien de mogelijkheid open wilt houden om in de toekomst iets met je woning te gaan doen. Bij de bouw van je woning is het relatief goedkoop om de toekomstige verandering al mogelijk te maken terwijl dat later vaak veel ingewikkelder en daardoor duurder is.

Ruimte voor je eigen energieopwekkingWindmolenkopie

Het dak is in te zetten als plek om je eigen energie op te wekken. Daarin zijn er diverse mogelijkheden. Je kan zonnepanelen neerleggen waarmee je elektriciteit opwekt of een zonneboiler om water te verwarmen en ook een windmolentje kan je op je dak plaatsen. Bij al deze mogelijkheden is het slim om vooraf goed na te denken over wat je wilt en hoe je het wilt. In je PvE kan je de randvoorwaarden die daar uit voortkomen, zoals bijvoorbeeld de hellingshoek van je dak of het voorkomen van obstakels die de wind- of zonne-opbrengst kunnen beperken, meenemen.

Veel voordelen: een groen dak
Met een groen dak wordt hier een plat of licht hellend dak bedoeld dat bedekt wordt met sedum of andere vegetatie. Sedum zijn plantjes die tegen de barre omstandigheden op het dak kunnen en weinig onderhoud vergen.

Een groen dak heeft veel voordelen ten opzichte van een niet-groen dak. Met een groen dak verhoog je de isolatiewaarde van je dak. En in de zomer voorkomt het sedum dat de temperatuur op een warme zomerdag oploopt tot 60 à 70 °C. De sedumplanten verdampen de hitte waardoor het dak rond de temperatuur 37 °C blijft.

Een stap verder dan een sedumdak is een dak waarop je groente en kruiden verbouwd. Een moestuin op je dak. Afhankelijk van wat je er in de winter mee doet, heeft het dezelfde voordelen (isolatie) als een sedumdak. Het vergt wel meer onderhoud en meer van de inrichting van je dak. Waar een sedumdak één a twee keer per jaar onderhoud behoeft, is dat bij een moestuin natuurlijk een ander verhaal. Dat betekent dat je dak makkelijk toegankelijk moet worden en dat een hek eromheen verplicht is. En wanneer je echt een groot deel van je dak als moestuin inricht, is het goed in dit in de sterkteberekeningen bij het PvE mee te nemen. Overigens hebben de meeste kruiden genoeg aan zo’n 10 cm aarde. Bij groenten ga je toch al snel naar 15 a 20 cm. Bomen zijn ook mogelijk maar daar moet je dan in het ontwerp van je woning wel goed aandacht aan besteden.

Voordelen voor de rest van de wereld
Behalve directe voordelen voor je eigen genot, kan het benutten van je dak ook voordelen hebben voor je directe omgeving of sterker nog, voor de wereld daar nog eens omheen. Door het grote aandeel verharde oppervlak in onze dichtbebouwde gebieden is het nu al erg moeilijk om al het regenwater goed af te laten vloeien. Hoe minder verhard oppervlak er in een wijk is, hoe makkelijker het is om het water af te voeren. Groene daken kunnen hierbij helpen doordat ze het water vast houden en laten verdampen. Vooral in Nederland is en wordt goed waterbeheer steeds belangrijker. Ook bij het verbeteren van de luchtkwaliteit kunnen de groene (in plaats van verharde) daken een bescheiden rol spelen. Planten beïnvloeden de luchtkwaliteit door het vasthouden van deeltjes en verontreinigende stoffen waardoor ze gefilterd worden. Niet iedere plant doet dat even effectief maar ieder plantje levert een bijdrage. En hier geldt de wet van de grote getallen: hoe meer plantjes en daken hoe groter het effect.

In een stad is het altijd een aantal graden warmer dan in minder bebouwd gebied. Dit is het gevolg van het zogenaamde Hitte-eilandeffect (Urban Heat Island Effect). De stad functioneert daarbij als een soort eiland waarin warmte opgeslagen en vastgehouden wordt. Met name de aanwezigheid van donkere verharde oppervlakten, zoals trottoirs en daken, zorgt voor een opslag van zonne-energie in de vorm van warmte. Planten hebben dit effect niet maar verkoelen juist de lucht door de processen van fotosynthese en verdamping.

Witte daken
Witte daken, dat kennen we alleen uit de winter. En zelfs dan is het zeldzaam. Maar wanneer je geen zin hebt in alle hierboven genoemde ingrepen in je woning, is het aanleggen van een wit dak ook al een waardevolle inspanning met een groot effect. Het grote voordeel van een wit dak is dat het de zon reflecteert in plaats van dat de warmte wordt geabsorbeerd. Dat laatste is nogal het geval bij reguliere zwarte daken. Het resultaat van een witte dakbedekking is een aanzienlijk koeler binnenklimaat. Dit is niet alleen veel prettiger, het voorkomt ook dat er koeling (airconditioning, ventilatoren) gebruikt moet worden.

Witte daken zijn sterk in opkomst, vooral in de VS wordt er veel mee gewerkt.

Meer informatie

Tijdens de cursus wordt dieper ingegaan op de hier boven aangestipte onderwerpen.

 

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *